Zachowek – komu przysługuje i jak go dochodzić?

Spadkodawca może w testamencie przekazać cały majątek wybranej osobie, ale prawo chroni najbliższych, którzy zostali pominięci. Służy temu zachowek – roszczenie o zapłatę określonej sumy pieniędzy.

Komu przysługuje zachowek?

Zachowek przysługuje zstępnym (dzieciom, a w ich miejsce wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy – ale tylko tym osobom, które byłyby powołane do spadku z ustawy. Rodzeństwo spadkodawcy nie ma prawa do zachowku.

Ile wynosi zachowek?

• co do zasady – połowa wartości udziału, który przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym,
• dwie trzecie tej wartości – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jest małoletni.

Do obliczenia zachowku dolicza się do spadku także niektóre darowizny dokonane przez spadkodawcę za życia, np. przekazanie domu jednemu z dzieci. Dlatego wartość zachowku bywa wyższa, niż wynikałoby to z samego majątku pozostawionego w chwili śmierci.

Od kogo żądać zachowku?

Roszczenie kieruje się przede wszystkim do spadkobiercy (np. osoby powołanej w testamencie). W określonych sytuacjach można dochodzić go także od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę lub zapis windykacyjny.

Termin – nie zwlekaj

Roszczenia o zachowek przedawniają się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu. Po tym terminie dochodzenie zapłaty może okazać się niemożliwe.

Wydziedziczenie a zachowek

Spadkodawca może w testamencie pozbawić uprawnionego zachowku (wydziedziczyć go), ale tylko z przyczyn wskazanych w ustawie, np. uporczywego niedopełniania obowiązków rodzinnych. Przyczyna musi wynikać z treści testamentu. Nieuzasadnione wydziedziczenie można kwestionować w sądzie.

Jak wygląda sprawa o zachowek?

Najpierw warto wezwać spadkobiercę do zapłaty i spróbować zawrzeć ugodę. Jeżeli to się nie uda, składamy pozew do sądu właściwego według miejsca zamieszkania pozwanego. W sprawie często konieczna jest wycena nieruchomości przez biegłego.

Kancelaria Radcy Prawnego Artur Maziarz w Rzeszowie reprezentuje zarówno osoby dochodzące zachowku, jak i spadkobierców, od których się go żąda. Zadzwoń: 793 027 185.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.